O`zbek va rus tillarining qiyosiy tipologiyasi

Ingliz, rus va o’zbek tillarini qiyoslab o`rganish bo`yicha bir qancha nazariy va amaliy ishlarni bajargan tilshunos olim J.Bo`ronovning ta’riflashicha, qiyosiy tipologiya umumiy lingvistik tipologiyaning bir qismi bo`lib, «u ikki yoki undan ortiq aniq tillar sistemalarini, tillardagi ma’lum kategoriyalarni deduktiv ravishda alohida o`rganadi, tillar sistemalaridagi lingvistik hodisalarni bir­biri bilan taqqoslab, umumiy tipologik qoida va qonunlar yaratadi. Ikki til sistemasini ikki yoqlama qiyoslashda har bir qiyoslanayotgan til sistemasining bayon etilgan materiali alohida-alohida qiyoslanadi. Har bir qatlam birligining o`ziga xos xususiyati, boshqa qatlamlardagi birliklarning o`o’zaro aloqalari hisobga olinadi» (J.Bo`ronov. Ingliz va o’zbek tillari qiyosiy grammatikasi. – T., 1973. 70-bet). Qiyosiy tipologiya harakterologiya hamda universal grammatika kabi yo`nalishlarni o`z ichiga oladi. Bu yo`nalishlarning har ikkalasi ham tilarni qiyoslash bilan shug`ullanadi. Biroq ularning farqli jihatlari ham mavjud bo`lib, harakterologiya tilardagi faqat bir xil qatlamlarni taqqoslaydi, universal grammatika esa tillarni taqqoslashda grammatik vositalardan tashqari leksik vositalarni ham inobatga oladi.