Когнитив тилшуносликнинг когниталогияда тутган ўрни - унинг тил тизимининг билиш жараёнидаги иштироки ва улушини аниқлаб беришдан иборатдир. Когнитив таҳлил эгалланаётган билимнинг лисоний воқеланишдаги иштироки, ахборотни шакиллантириб, «қайта ишлаш» даги ролини аниқлашдан иборатдир.