ИНГЛИЗ-ФРАНЦУЗ-ХИТОЙ УРУШИ (1856—60) , иккинчи «афюн» уруши — Англия ва Франция томонидан Хитойга қарши уюштирилган босқинчилик уруши. Англия ва Франция ўз товарларини Хитойнинг ички вилоятларига эркин кириб боришига эришиш, дарё портларини хорижий савдо учун очишга ҳаракат қилганлар; Англия ва Франция Пекинда ўз дипломатик ваколатхоналарини таъсис этиш, эркин миссионерлик фаолияти юргизиш талабини қўйишган. 1856 й. окт. да можаролардан фойдаланиб («Эрроу» кемаси билан бўлган ва б.) инглизлар Гуанчжоуга қарши ҳарбий ҳаракатларни бошлаганлар. 1857 й. Англия ҳукумати Хитойга янги қўшинлар жўнатган. Англия-Франция музокаралари (1856 й. сент. — 1857 й. март)дан сўнг Франция ҳам урушга тортилган. Уларни АҚШ қўллаб-қувватлаган. 1857 й. дек. да инглиз-француз босқинчилари Гуанчжоуни эгаллаган. Гуандунда халқ қаршилик ҳаракати бошланган. 1858 й. апр. да босқинчиларнинг ҳарбий кемалари Шим. да ҳарбий ҳаракатларни бошлаб юборган; 1858 й. майда улар Дагу истеҳкоми ва Тяньцзинь портини босиб олишган. Цинь ҳукумати Англия ва Франция билан 1858 й. июнда тенг ҳуқуқли бўлмаган Тяньцзинь битимларини имзолашга мажбур бўлган. Бироқ, Англия ва Франция Хитойни янада кўпроқ ён босишга мажбур қилишга интилишган. Дагуда инглиз-француз эскадраси мағлубиятга учраган, бу ҳарбий ҳаракатларни қайта бошлашга барона бўлган. 1860 й. июлда 10 минг кишилик инглиз армияси ва 6 минг кишилик француз армияси Дагу истеҳкомларини қамал қилишган. Авг. да Хитой армияси мағлубиятга учраган. Дагу истеҳкомлари ва Тяньцзинь босқинчилар томонидан қайта босиб олинган (25 авг.). Бошланган сулҳ музокаралари натижасиз тугаган. Инглиз-француз қўшинлари Пекинга юриш бошлаган. 21 сент. да манжур-мўғул отлиқ қўшини Пекиндан бир неча км узоқликдаги Балицяо кўприги ёнидаги жангда инглиз-француз қўшинларидан енгилган. Император И Чжу (Сянь-фин) ва унинг саройи қаршилик кўрса-тишдан воз кечиб пойтахтдан крчишган. Босқинчилар Пекинни эгаллаб (1860 й. окт.) Хитой меъморлигининг ажойиб намунаси — императорнинг ёзги Юаньминъюань саройини талон-тарож қилиб, унга ўт қўйганлар. 1860 й. окт. да тенг хуқукли бўлмаган Пекин битимлари имзоланган. И.-ф.-х. у. Хитойни ярим мустамлака мамлакатга айланишидаги энг катта босқич бўлган.